Registreren
We sturen je per e-mail een wachtwoord toe. Soms komt deze e-mail in je spambox terecht.

Daar stond ik met mijn Nederlandse paspoort, nadat ik de audiotour van de Srebrenica-herdenkingstentoonstelling in Sarajevo weer inleverde. De graffiti van Nederlandse UNPROFOR militairen in Potočari nog vers in mijn geheugen:

My ass is like a “local”

It’s got the same smell

Bosnia ’94

En:

I’m your best friend

I kill you for nothing

Bosnië 94.

Graffiti van Dutchbat-soldaten in Potocari

Hatelijke graffiti van Dutchbat-soldaten in Potočari. In dit filmpje hoor je twee Dutchbatters de ene na de andere laatdunkende opmerking over Bosniers maken terwijl ze van Potočari naar Srebrenica rijden.

Nog nooit heb ik me zo ongemakkelijk gevoeld. Wij Nederlanders voelen ons geen daders. Wij zijn redders. Onze paspoorten openen deuren. Wij brengen mooie dingen. Wij komen op voor vrouwenrechten en we protesteren tegen aanvallen op de vrije pers. In Bosnië hielpen we een handje bij de genocide.

Dutchbat-soldaten scheidden mannen en vrouwen in Srebrenica

Vandaag is het 23 jaar geleden dat Mladić met zijn troepen de enclave binnentrok en de slachting van islamitische burgers en vluchtelingen in Srebrenica begon. Karremans, commandant van de Dutchbatters, had de NAVO om luchtsteun gevraagd. De NAVO was niet bereid die te geven. In een genante video schoffeert Mladić Karremans en zegt dat Karremans moslims bewapent in plaats van ontwapent. Karremans zegt tegen Mladić dat de Dutchbat-missie voorbij is en dat zij de vluchtelingen zo goed mogelijk moeten helpen.

Dutchbat-soldaten hielpen met het scheiden van mannen, vrouwen en kinderen bij het instappen in de bussen. Stephan van den Bogert, Dutchbat-soldaat: “Ze lieten bussen komen om die mensen weg te laten brengen. En … ja op het moment dat je dus ziet dat er linten worden gespannen en mannen en vrouwen apart eh … (…) Er werd gezegd dat die mensen ondervraagd gingen worden. Ja ik vond het een heel vreemde situatie.”

 

Verdeeld land

De spanning tussen Bosniërs en Serviërs in Bosnië is 23 jaar later nog steeds voelbaar. Bosnië en Herzegovina is als land verdeeld in twee federaties (Bosnie en Herzegovina), een deelrepubliek (Servische Republiek) en een gedeelde zone (Brčko). Srebrenica hoort bij de Servische Republiek.

Bosnië en Herzegovina, in rood de Servische Republiek.

Bosnië en Herzegovina, in rood de Servische Republiek.

Vorig jaar reed ik Bosnië binnen via de grensovergang bij Brod, wat in de Servische Rupubliek ligt. Na een poging tot intimidatie door grenswachten reed ik over een weg waar bordjes ‘Verboden te fotograferen’ geplaatst waren. Langs de weg werden verlaten, met planten overwoekerde en kapotgeschoten woningen afgewisseld met bewoonde huizen waar kinderen in de tuin in badjes spartelden. Serviërs lijken geen schaamte of spijt te voelen. Zodra je Servisch gebied binnenrijdt zie je hun vlaggen en kruisen, niet zelden in enorme formaten, langs de weg en aan de huizen. In Bosnië zie je hoe een genocide er na ruim twintig jaar uitziet.

Prachtige natuur, maar pas op waar je gaat slapen

Bosnië is een mooi land. Ook als je de Servische republiek vermijdt valt er nog veel te genieten. Een ritje van Sarajevo naar Mostar gaat langs rivieren en bergen met adembenemende uitzichten. Je kunt besluiten je niets aan te trekken van de spanningen en ook de Servische gebieden bezoeken, maar pas wel op waar je gaat slapen. Het kuuroord Vilina Vlas in Višegrad werd in de oorlog gebruikt om minstens 200 moslimvrouwen op te sluiten en te verkrachten. Het zwembad was een executieplaats. Na de oorlog werd het hotel weer in gebruik genomen. De matrassen werden vervangen, maar de bedden zijn nog dezelfde als die waar vrouwen in verkracht werden. De Servische burgemeester zag geen reden om het hotel te sluiten. De genocide wordt in Višegrad ontkend.

Oplopende spanningen

Servië, gesteund door Rusland, stuurde begin dit jaar 2500 automatische geweren naar de Servische Republiek om ‘islamitische terreuraanvallen’ te kunnen bestrijden.  Europese landen en mensenrechtenorganisaties denken echter dat de wapens bedoeld kunnen zijn om seperatistische conflicten aan te jagen. Moslims in Bosnië worden ruim twee decennia na de genocide weer bedreigd.

Herdenking in Den Haag

Vandaag worden de resten van 35 mensen begraven. Er worden nog steeds delen van mensen teruggevonden. Niet zelden liggen delen van lichamen op verschillende plaatsen in Bosnië. Serviërs probeerden hun oorlogsmisdaden te maskeren door mensen op te graven met graafmachines en het naar massagraven bij de frontlinie te verplaatsen. Zo probeerden ze de vluchtende burgers die ze afgeschoten hadden door te laten gaan voor soldaten die aan het front omgekomen waren. Vanmiddag is in Den Haag een herdenking.

Herdenking genocide Bosnie in Den Haag (2018)

Herdenking genocide Bosnie in Den Haag (2018)